Urząd Gminy w Słupi

Rolnictwo

Pracuj bezpiecznie, unikaj upadków i weź udział w konkursie Bezpieczne Gospodarstwo Rolne

Zapraszamy rolników do udziału w XXIII Konkursie Bezpieczne Gospodarstwo Rolne.

Konkurs jest jednym z wielu działań prewencyjnych prowadzonych przez Kasę na rzecz zmniejszenia liczby wypadków i chorób zawodowych rolników. Celem Konkursu jest promocja zasad ochrony zdrowia i życia w gospodarstwie rolnym oraz rozpowszechnianie informacji dotyczących zapobiegania wypadkom przy pracy rolniczej i rolniczym chorobom zawodowym. Udział w Konkursie mogą brać zarówno duże, jak i małe gospodarstwa rolne o różnym profilu produkcji (także działy specjalne produkcji rolnej), których przynajmniej jeden z właścicieli jest objęty ubezpieczeniem społecznym rolników.

Właściciele zgłaszanych gospodarstw mają okazję do zaprezentowania swoich warsztatów pracy i osiągnięć zawodowych, zdobycia cennych nagród, a także poddania gospodarstwa profesjonalnemu audytowi bezpieczeństwa pracy, który przeprowadzą komisje konkursowe. Podczas eliminacji sprawdzą one, czy zasady ochrony zdrowia i życia są stosowane w ocenianym gospodarstwie, a także czy wyeliminowane są w nim zagrożenia wypadkowe.

Dla laureatów każdego z etapów konkursu przewidziano atrakcyjne nagrody rzeczowe. Dla zwycięzców etapu centralnego nagrodą jest ciągnik rolniczy.

Zgłoszenia przyjmowane są do 30 kwietnia 2026 r. w Placówce Terenowej KRUS w Skierniewicach. Więcej informacji pod numerem telefonu (46) 832 94 18 oraz na stronie internetowej www.gov.pl/krus

Konkurs uzyskał Patronat Honorowy Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego. Głównym organizatorem konkursu jest Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Współorganizatorami tegorocznego Konkursu są: Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Państwowa Inspekcja Pracy, Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, Łódzki Ośrodek Doradztwa Rolniczego z siedzibą w Bratoszewicach, Izba Rolnicza Województwa Łódzkiego oraz instytucje działające w ramach Wojewódzkiej Komisji ds. bhp w rolnictwie. Partnerem strategicznym konkursu są AGRO Ubezpieczenia a patronem medialnym TVP Info.

Jednocześnie informujemy, że w 2026 roku Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego prowadzi kampanię prewencyjną pod hasłem „Rola rolnika, by upadku unikał”, której celem jest popularyzowanie sposobów zapobiegania wypadkom z grupy upadek osób, do których najczęściej dochodzi podczas pracy w gospodarstwach rolnych.

Dane statystyczne Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wskazują, iż corocznie znaczna część wszystkich wypadków przy pracach w gospodarstwach rolnych to upadki osób. W 2025 roku, do Placówki Terenowej KRUS w Skierniewicach zgłoszono 33 wypadki przy pracy rolniczej. Ponad 58% z nich stanowiły upadki osób.

Aby zminimalizować ryzyko upadków przy pracy w gospodarstwie rolnym należy:

- wyrównywać i w miarę możliwości utwardzić nawierzchnie placów i przejść

- utrzymywać czystość i porządek na podwórzu oraz w ciągach komunikacyjnych

- stosować obuwie z antypoślizgowym protektorem podeszwy, najlepiej z cholewką chroniącą kostkę

- naprawiać uszkodzone stopnie oraz zamontować barierki wzdłuż ciągów schodowych i na podestach

- zabezpieczać otwory zrzutowe na strychach, poddaszach

- stosować bezpieczne drabiny i podesty przy pracach na wysokości (bezpieczna drabina ma mocne i właściwie zamocowane szczeble, jest zabezpieczona przed poślizgiem lub przechyleniem – u dołu gumowymi lub ostrymi zakończeniami, u góry hakami; kąt nachylenia drabiny powinien wynosić od 65° do 75°, a drabina powinna wystawać minimum 0,75 m nad powierzchnię, na którą wchodzi użytkownik)

- schodzić z ciągnika rolniczego plecami skierowanymi w kierunku zejścia (tak jak podczas wchodzenia), przytrzymując się przeznaczonych do tego uchwytów

- dbać o dobre oświetlenie ciągów komunikacyjnych i miejsc pracy

- w przypadku braku możliwości usunięcia progów, oznaczyć je w widoczny sposób.

- zimą likwidować śliskość nawierzchni poprzez usuwanie śniegu i posypywanie oblodzeń piaskiem, popiołem lub trocinami a na ośnieżonych lub oblodzonych powierzchniach stosować nakładki na obuwie, tzw. raczki antypoślizgowe.

Większości wypadków przy pracy można zapobiec, jeśli zostaną wcześniej podjęte odpowiednie działania prewencyjne. Poprawa bezpieczeństwa pracy w gospodarstwie rolnym nie zawsze wiąże się z koniecznością angażowania dużych środków finansowych. Bardzo często wystarczy świadomość występujących zagrożeń oraz konsekwentne ich eliminowanie.

plakat informujący o konkursie, mężczyzna i kobieta trzymający dzieci, pomiędzy nimi pies

Informacja o szkoleniach dotyczących KSeF

Szanowni Państwo,

uprzejmie informujemy, że Izba Administracji Skarbowej w Łodzi wznowiła cykl bezpłatnych szkoleń dla przedsiębiorców „Środy z KSeF”  – szkolenia dla branż” dla przedstawicieli poszczególnych sektorów gospodarki.

W imieniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi serdecznie zapraszam do udziału w szkoleniach dotyczących Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF) prowadzonych przez ekspertów z izb administracji skarbowej oraz urzędów skarbowych w całej Polsce.

Specjalnie dla Państwa, Urząd Skarbowy w Pabianicach, 23 marca 2026 r. w godz. 9.00 - 11.00 w aplikacji TEAMS przeprowadzi szkolenie on-line w zakresie KSeF, dedykowane dla rolników i producentów rolnych. Poniżej link do szkolenia.

Rolnicy, producenci rolni: dołącz do spotkania 

 https://teams.microsoft.com/meet/33570476835842?p=7HB7nOdeXTQXaIBkMM

 

 

„Razem Dla Zdrowia - profilaktyka zdrowotna dla rolników”

Oddział Regionalny Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Łodzi zaprasza rolników i ich rodziny oraz osoby związane ze środowiskiem wiejskim na Dzień z NFZ i eKRUS, który zostanie zorganizowany w piątek 13 marca 2026 r., w godzinach 10:00–14:00 w siedzibie Placówki Terenowej KRUS w Skierniewice przy Alei Niepodległości 4.

W ramach kampanii „Razem Dla Zdrowia - profilaktyka zdrowotna dla rolników” pracownicy Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia tego dnia udzielać będą porad w zakresie bezpłatnych aplikacji i programów profilaktycznych Akademii NFZ. Ponadto, zainteresowani będą mieli możliwość bezpłatnej analizy składu ciała (m.in. masy ciała, poziomu tłuszczu i mięśni w organizmie) a także złożenia wniosku o wyrobienie karty EKUZ.

W tym dniu pracownicy KRUS pomogą założyć konto eKRUS, które ułatwia kontakt z Kasą Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Dodatkowo udzielać będą informacji z zakresu bezpiecznej pracy w gospodarstwie rolnym, ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego rolników oraz świadczeń wypłacanych z tego ubezpieczenia. W trakcie wizyty w skierniewickiej Placówce będzie można uzyskać informacje na temat kampanii „Dobrostan Rolnika”.

Dokumentowanie zabiegów środkami ochrony roślin

Poradnik pt. „Wymagania weterynaryjne przy przeprowadzaniu uboju zwierząt w gospodarstwie celem pozyskania mięsa na użytek własny - informacja dla rolników”.

Informacja o szkoleniu dla rolników - Bezpieczne i odpowiedzialne stosowanie środków ochrony roślin i innych niebezpiecznych substancji w gospodarstwie rolnym

Informacja o planowanej zbiórce folii rolniczej

Gmina Słupia planuje zorganizowanie bezpłatnej zbiórki odpadów pochodzących z działalności rolniczej.

Zbiórce będą podlegały następujące rodzaje odpadów:

·         folie od owijania balotów

·         folie czarne i czarno-białe z pryzm, tunelowe i okrywowe

·         worki typu Big-Bag

·         folie po pieczarkach

·         worki foliowe po nawozach, folie stretch

·         plastikowe taśmy nawadniające (płaskie)

W czasie zbiórki nie będą odbierane: siatki od balotów, sznurki, bańki, opony oraz inne rodzaje odpadów.

W związku z tym proszę rolników, którzy posiadają wymienione wyżej odpady o zapisanie się w Urzędzie Gminy w Słupi w terminie do 20 października 2025 roku (osobiście, pokój nr 4 lub telefonicznie pod nr tel. 46 831 55 91 wew. 4).

Odpady należy oczyścić z błota, ziemi, posegregować i dostarczyć w wyznaczone miejsce w dniu zbiórki. O dokładnym terminie i miejscu zbiórki rolnicy zostaną poinformowani po zebraniu listy chętnych.

Został przedłużony nabór wniosków w ramach Programu priorytetowego wapnowania gleb do dnia 30 września 2025 r.

Informacja KRUS - Zadbaj o dobrostan w czasie wakacji

Szkolenie dla rolników

  • plakat informacyjny dotyczący szkolenia dla rolników

VI Krajowe Dni Pola 2025

Łódzki Ośrodek Doradztwa Rolniczego z siedzibą w Bratoszewicach ma zaszczyt zaprosić Państwa do udziału w VI Krajowych Dniach Pola 2025, które odbędą się w dniach 13-15 czerwca 2025 na terenach wystawowych i poletkach demonstracyjnych ŁODR.

Wydarzenie to jest jednym z najważniejszych ogólnopolskich spotkań środowiska rolniczego, skupiającym rolników, producentów, instytucje branżowe, firmy sektora agro oraz wszystkich zainteresowanych nowoczesnym rolnictwem i innowacjami w produkcji roślinnej.

W programie przewidziano m.in.:

  • prezentacje najnowszych odmian roślin uprawnych,
  • pokazy pracy maszyn rolniczych,
  • panele dyskusyjne i wykłady ekspertów,
  • stoiska wystawowe firm i instytucji,
  • atrakcje dla całych rodzin.
  • Plakat informujący o wydarzeniu Dni Pola

Informacja dotycząca wystąpienia szkód wywołanych przez przymrozki wiosenne

Wójt Gminy Słupia informuje, że w związku z wystąpieniem na terenie Gminy Słupia przymrozków wiosennych, poszkodowani rolnicy mogą składać wypełnione wnioski o oszacowanie szkód w terminie od 26 maja 2025r. do 06 czerwca 2024 r. w Urzędzie Gminy Słupia w godz. 7.30 – 15.30 – pokój nr 4.

Szacowane będą straty w uprawach trwałych (m.in. czereśnie, porzeczki czarne i czerwone, wiśnie…).

Wniosek o oszacowanie szkód przez komisję w gospodarstwie rolnym należy wypełnić zgodnie z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2025. Do wypełnionego wniosku należy dołączyć wydruk złożonego w ARiMR wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2025.

Wnioski dostępne są na stronie Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi: https://www.gov.pl/web/uw-lodzki/szacowanie-szkod-w-gospodarstwach-rolnych-dotknietych-niekorzystnymi-zjawiskami-atmosferycznymi-w-2024-r  (wnioski z roku 2024). 

  Wójt Gminy Słupia

/-/ Mirosław Matulski

Komunikat WIORIN dotyczący ochrony pszczół i innych owadów zapylających

Komunikat WIORIN dotyczący obrotu sadzeniakami ziemniaka niewiadomego pochodzenia

Szkolenie chemizacyjne

Łódzki Ośrodek Doradztwa Rolniczego z/s w Bratoszewicach Powiatowy Zespół Doradztwa Rolniczego w Skierniewicach zaprasza na szkolenia chemizacyjne

  • uzupełniające - 120 zł
  • podstawowe - 180 zł

Termin zostanie określony po zebraniu odpowiedzniej liczby uczestników.

Zaświadczenie ważne 5 lat.

Zapisy przyjmuje: Jan Tyc, tel. 785 254 703

  • grafika informująca o szkoleniu chemizacyjnym

Informacja KRUS - Renta wdowia - od lipca 2025 r. wdowy i wdowcy uzyskają możliwość pobierania zbiegu świadczeń wg nowych zasad

1 stycznia 2025 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, dzięki którym możliwa będzie jednoczesna wypłata renty rodzinnej nabytej z tytułu bycia wdową lub wdowcem oraz emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, czyli zbiegu świadczeń.  
Wypłata świadczeń w zbiegu możliwa będzie od 1 lipca 2025 r., ale wnioski o wypłatę świadczeń w zbiegu można składać już od 1 stycznia 2025 r.

Na czym polegają nowe zasady zbiegu uprawnień do świadczeń?

Osoba uprawniona jednocześnie do renty rodzinnej po zmarłym małżonku i emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy uzyska możliwość pobierania obydwu tych świadczeń w zbiegu tj. możliwa będzie wypłata renty rodzinnej z emeryturą lub renty rodzinnej z rentą z tytułu niezdolności do pracy. Z tym że jedno – wybrane świadczenie – będzie wypłacane w całości, a drugie w określonej części (15% od 1 lipca 2025 r. do 31 grudnia 2026 r.; 25% od 1 stycznia 2027 r.). Świadczeniobiorca (wdowa, wdowiec) będzie mógł sam zdecydować, czy chce pobierać np. całość swojego świadczenia powiększonego o określony procent renty rodzinnej po zmarłym, czy też na odwrót.  

Kto może uzyskać prawo do wypłaty świadczeń wg nowych reguł zbiegu?

Świadczenia w zbiegu będzie mogła pobierać osoba będąca wdową/wdowcem jeżeli spełni łącznie nw. warunki:

· osiągnie powszechny wiek emerytalny – co najmniej 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn;

· pozostawała we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka;

· nabyła prawo do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż pięć lat przed osiągnięciem wyżej wymienionego wieku emerytalnego (55 lat kobieta i 60 lat mężczyzna)

· nie zawarła nowego związku małżeńskiego.

Kiedy ustaje prawo do wypłaty świadczeń wg nowych reguł zbiegu?

Prawo do wypłaty świadczeń w zbiegu ustaje z dniem poprzedzającym dzień zawarcia nowego związku małżeńskiego przez osobę uprawnioną. 

Jaka może być maksymalna wysokość świadczeń wypłacanych w zbiegu?

Wysokość świadczeń wypłacanych w zbiegu, nie może być wyższa od trzykrotności kwoty najniższej emerytury (od 1 marca 2024 r. najniższa emerytura wynosi 1.780,96 zł) tj. 5.342,88 zł.
Od 1 marca 2025 r. kwota najniższej emerytury zostanie podwyższona, wskutek corocznej waloryzacji świadczeń. Wobec czego maksymalna wysokość świadczeń wypłacanych w zbiegu również ulegnie podwyższeniu. 

W maksymalnej kwocie świadczeń ustalonych w zbiegu, zostaną uwzględnione wskazane w ustawie świadczenia tj.:

· świadczenia wchodzące w skład zbiegu (np. emerytura i renta rodzinna),

· dodatki i świadczenia o charakterze innym niż jednorazowe wypłacane wraz ze świadczeniami (np. dodatek pielęgnacyjny, świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji, dodatek kombatancki, ryczałt energetyczny itd.),

· emerytury i renty przyznane w trybie specjalnym przez Prezesa Rady Ministrów, Prezesa ZUS i Prezesa KRUS,

·  świadczenie honorowe przyznane w związku z ukończeniem wieku 100 lat,

·  świadczenia emerytalno-rentowe wypłacane przez instytucje zagraniczne. 

W przypadku przekroczenia trzykrotności kwoty najniższej emerytury jedno ze świadczeń wypłacanych w zbiegu ulegnie pomniejszeniu o kwotę przekroczenia.

Kiedy i jak ubiegać się o zbieg świadczeń?

Ustalenie prawa do zbiegu świadczeń oraz ich wypłata następują na wniosek osoby uprawnionej. 

Wnioski o ustalenie zbiegu świadczeń można składać od 1 stycznia 2025 r.:

· osobiście,

· za pośrednictwem przedsiębiorcy uprawnionego do wykonywania działalności pocztowej w obrocie krajowym lub zagranicznym,

· przez elektroniczną skrzynkę podawczą KRUS-ePUAP,

· w formie dokumentu elektronicznego podpisanego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, czy też podpisem zaufanym,

- w dowolnej jednostce organizacyjnej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. 

Od kiedy będzie można uzyskać prawo do zbiegu świadczeń?

Prawo do wypłaty zbiegu świadczeń będzie przyznawane od dnia spełnienia wszystkich warunków, nie wcześniej niż od miesiąca złożenia wniosku i nie wcześniej niż od 1 lipca 2025 r. (w przypadku wniosków złożonych do 31 lipca 2025 r., prawo do wypłaty zbiegu powstanie nie wcześniej niż od 1 lipca 2025 r.). 

Wzory wniosków o rentę wdowią są dostępne na stronie internetowej KRUS i we wszystkich Placówkach Terenowych KRUS w województwie łódzkim. 

UWAGA!

Wdowy/wdowcy, którzy nie mają ustalonego prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku (tj. do chwili obecnej nie złożyły wniosku o rentę rodzinną po zmarłym małżonku), a rozważają ubieganie się w przyszłości o zbieg świadczeń, wniosek o rentę rodzinną mogą złożyć w każdej chwili do dowolnej jednostki organizacyjnej KRUS (oddziału regionalnego lub placówki terenowej KRUS). Kasa rozpatrzy prawo do renty rodzinnej, ustali wysokość tego świadczenia i wyda decyzję w sprawie, ale nie podejmie wypłaty tego świadczenia. Pamiętać bowiem należy, że w myśl obowiązujących obecnie przepisów osoba uprawniona jednocześnie do renty rodzinnej po zmarłym małżonku i do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy może pobierać tylko jedno z tych świadczeń (zasada ta zmieni się od lipca 2025 r.).

Niemniej złożenie wniosku o rentę rodzinną po zmarłym małżonku usprawni późniejsze procedowanie wniosku o wypłatę świadczeń w zbiegu i umożliwi dokonanie wyboru proporcji pobierania świadczeń w zbiegu.

Michał Jodłowski

Dyrektor

OR KRUS w Łodzi

  • renta wdowia krus

Informacja WIORIN w Łodzi dotycząca stosowania środków ochrony roślin zawierających w swoim składzie fosforek glinu

  • Ostrzeżenie dla działkowiczów i rolników przed stosowaniem środków ochrony roślin zawierających fosforek glinu
  • Broszura przestrzegająca przed stosowaniem środków ochrony roślin zawierających fosforek glinu

Kalendarz polowań zbiorowych Koła Łowieckiego CIETRZEW na sezon 2024/2025

Informacja KOWR dotycząca obowiązku przekazywania wpłat na Fundusze Promocji Produktów Rolno-Spożywczych

Kalendarz polowań zbiorowych Koła Łowieckiego Nr 21 HUBERTUS na sezon 2024/2025

Informacja KRUS - Zadbaj o bezpieczne wakacje najmłodszych!

Szacowanie szkód wyrządzonych przez przymrozki wiosenne

Wójt Gminy Słupia informuje, że w związku z wystąpieniem na terenie Gminy Słupia przymrozków wiosennych, poszkodowani rolnicy mogą składać wypełnione wnioski o oszacowanie szkód w terminie od 27 maja do 07 czerwca 2024 r. w Urzędzie Gminy Słupia w godz. 7.30 – 15.30 – pokój nr 4.
Szacowane będą straty w uprawach trwałych (m.in. czereśnie, porzeczki czarne i czerwone, wiśnie…).
 
Wniosek o oszacowanie szkód przez komisję w gospodarstwie rolnym należy wypełnić zgodnie z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2024. Do wypełnionego wniosku należy dołączyć wydruk złożonego w ARiMR wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2024.
 
Wnioski dostępne są na stronie internetowej Urzędu Gminy w Słupi www.slupia.com.pl w zakładce rolnictwo oraz na stronie Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego:https://www.gov.pl/.../szacowanie-szkod-w-gospodarstwach...
 
Wójt Gminy Słupia
/-/ Mirosław Matulski
 
 

Komunikat WIORIN - Ochrona pszczół i innych wadów zapylających

Dopłaty do kukurydzy – wnioski o pomoc do 29 lutego

Biura powiatowe ARiMR przyjmują wnioski od producentów kukurydzy poszkodowanych w wyniku trudnej sytuacji w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy. Dokumenty można składać do 29 lutego 2024 r.

Aby sprawnie przyjąć wszystkie wnioski, godziny pracy biur powiatowych zostały wydłużone na czas naboru:

  • w dni robocze od 22 lutego do 28 lutego 2024 r. placówki te będą otwarte w godzinach 07:00-18:00;
  • w ostatnim dniu naboru, tj. 29 lutego 2024 r., od godziny 07:00 do 22:00 lub do ostatniego interesanta;
  • ponadto biura powiatowe będą czynne również w sobotę 24 lutego 2024 r. w godzinach 08:00-16:00.

Pomoc finansowa skierowana jest do rolników zajmujących się uprawą kukurydzy, którym zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej na Ukrainę. Warunkiem otrzymania pomocy jest spełnianie kryterium mikro-, małego lub średniego przedsiębiorstw i złożenie wniosku o dopłaty bezpośrednie za poprzedni rok, w którym wykazano uprawy kukurydzy. Przepisy nie wymagają jednocześnie załączania do wniosku dokumentów potwierdzających sprzedaż kukurydzy.

Budżet programu wynosi 1 mld zł. Wysokość pomocy będzie wyliczana jako iloczyn deklarowanej we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich za 2023 r. powierzchni upraw kukurydzy (z wyłączeniem kukurydzy na kiszonkę) nie większej niż 100 ha i stawki pomocy wynoszącej:

  • 1 000 zł dla województw lubelskiego i podkarpackiego;
  • 700 zł dla województw małopolskiego, mazowieckiego, świętokrzyskiego i podlaskiego;
  • 500 zł dla województw dolnośląskiego, kujawsko-pomorskiego, lubuskiego, łódzkiego, opolskiego, pomorskiego, śląskiego, warmińsko-mazurskiego, wielkopolskiego i zachodniopomorskiego.

Jeżeli wynikająca ze złożonych wniosków kwota pomocy przekroczy przewidzianą na dofinansowanie pulę środków, wówczas do wyliczenia pomocy zostanie zastosowany współczynnik korygujący.

Wnioski można składać bezpośrednio w kancelarii biur powiatowych, drogą listowną (za pośrednictwem Poczty Polskiej) lub przez platformę ePUAP lub przy pomocy usługi mObywatel na stronie gov.pl.